Treść strony

Zabytkowe jatki – co w nich będzie po remoncie

Przez dziesięciolecia w zabytkowych jatkach przy ul. Mickiewicza prowadzono handel różnymi artykułami, choć sam budynek powstał pierwotnie (połowa XIX w.) na potrzeby straży pożarnej i magazynu sprzętu gaśniczego. Od pół wieku jest objęty ochroną konserwatora zabytków, ale trzeba przyznać, że w tym okresie niewiele zrobiono, aby zapobiec niszczeniu obiektu i zatarciu jego historycznego charakteru. Prowadzone prace pozwolą zachować i podkreślić zabytkową wartość jatek, a nowa funkcja szerzej otworzy obiekt dla mieszkańców i przyjezdnych.

Wyremontowany i rozbudowany budynek stanie się częścią rawskiego muzeum, mieszczącego się obecnie w małej willi przy ul. Łowickiej. Bolączką obecnej lokalizacji muzeum jest skromna powierzchnia wystawiennicza i magazynowa, niedająca możliwości zaproponowania odwiedzającym bogatej oferty kulturalnej i edukacyjnej.

Muzeum zyska więc drugą siedzibę, z wejściem od ul. Kopernika, przez symboliczną bramę w okalającym nieruchomość murze.

W starej, zabytkowej części jatek powstanie:
- ekspozycja stała „Jatki Miejskie dawnej Rawy”, poświęcona historycznej roli tej budowli,
- Muzealna Pracownia Edukacji Regionalnej z elementami ekspozycji, wyposażona m.in. w stół z kołem garncarskim, przykłady rękodzieła ludowego, np. pisanki, wycinanki, bukiety, pająki. To właśnie tutaj odwiedzający będą poznawać tajniki tradycyjnego rzemiosła i twórczości ludowej, stanowiących materialne dziedzictwo regionu.

W nowej, rozbudowanej części jatek będzie funkcjonowała:
- Biblioteka Muzeum Ziemi Rawskiej, która zostanie przeniesiona z wynajmowanego obecnie lokalu przy Pl. Piłsudskiego, nieprzystosowanego do tego rodzaju działalności. Warto podkreślić, że księgozbiór biblioteki muzealnej liczy blisko 12 tys. pozycji i zawiera wiele cennych publikacji. Należy do nich m.in. jedno z najstarszych wydań "Pamiętników", związanego z Rawą Jana Chryzostoma Paska (Sanok 1856 r.) oraz trzytomowa "Historja powstania narodu polskiego" autorstwa Agatona Gillera, opublikowana  w Paryżu w latach 1867-1870. Biblioteka ma też w swoich zasobach przedwojenny "Głos Ziemi Rawskiej”. 
- Pracownia etnograficzna z ekspozycją zbiorów etnograficznych, wśród których znajdą się narzędzia i sprzęt rolniczy oraz sprzęt domowy, tkaniny i stroje ludowe, warsztat tkacki, gabloty z ozdobami i biżuterią. Sala posłuży również do prowadzenia zajęć z zakresu plastyki obrzędowej i kultury ludowej.

W szklanym łączniku zostanie utworzone Rawskie Centrum Integracji Kulturalnej, stanowiące przestrzeń do organizacji spotkań, prezentacji działań artystycznych, zbiorów gromadzonych przez mieszkańców Rawy i regionu. Dzięki Centrum mieszkańcy zyskają szansę rozwoju umiejętności i zainteresowań z zakresu kultury, historii, sztuki i dziedzin pokrewnych.

Nowa, podpiwniczona część jatek pomieści magazyn zbiorów i eksponatów muzealnych. Tutaj można też będzie pracować naukowo i prowadzić badania nad folklorem regionu rawskiego, elementami lokalnej tradycji i obrzędowości ludowej.

Jatki, razem z pierwotną siedzibą muzeum przy ul. Łowickiej, staną się miejscem, w którym mieszkańcy i osoby zainteresowane przeszłością regionu, losami swoich przodków, znajdą przyjazną przestrzeń na realizację swoich pasji, na wzajemne poznawanie się i integrację, na wzbogacanie kulturalnego i społecznego życia naszego miasta.

Inwestycja „Adaptacja wraz z rozbudową zabytkowych jatek w celu nadania nowej funkcji społecznej, w tym kulturalnej” jest jednym z trzech zadań projektu pn. Rewitalizacja Miasta Rawa Mazowiecka, dofinansowanego ze środków UE.

  • autor: WRGPiIE
 
  • wejście do jatek - dziedziniec wewnętrzny
  • jatki po remoncie i rozbudowie - wizualizacja

Trwają prace w zabytkowych jatkach

Zgodnie z zapowiedziami, w te wakacje rozpoczęła się realizacja kolejnego zadania z projektu rewitalizacyjnego. Gruntowny remont  przechodzi zabytkowy budynek parterowy jatek miejskich, wybudowany ok. 1860 r. na planie wydłużonego prostokąta. 

Jatki nie mają ani podpiwniczenia, ani użytkowego poddasza. Obiekt, na przestrzeni 150 lat, służył głównie celom handlowym i dla tych celów był też przebudowywany.  Został również mocno zniszczony w trakcie II wojny światowej. Efektem tych zdarzeń jest inny od pierwotnego układ wnętrz oraz zatarte detale architektoniczne charakterystyczne dla klasycyzmu. Na przestrzeni lat zmienił się także układ i forma otworów wejściowych umieszczonych w fasadzie budynku od ul. Mickiewicza. 

Prowadzone prace doprowadzą do przywrócenia zewnętrznej formy zabytkowemu budynkowi poprzez użycie tradycyjnych materiałów i stonowanej kolorystyki, odtworzenie ilości otworów w elewacji frontowej wraz z drewnianą stolarką i likwidację zbędnych podziałów wewnętrznych. Otworzeniu przestrzeni będzie służyło także częściowe usunięcie stropu i odsłonięcie więźby. Zabieg ten może stanowić dodatkowy walor poznawczy ukazujący rozwiązania konstrukcyjne dachu.

Powierzchnia x2
Jatki zyskają ponadto dodatkową powierzchnię dzięki rozbudowie obiektu o nowy budynek, o zbliżonej kubaturze i kształcie. Nowa część jatek zostanie połączona z zabytkową szklanym łącznikiem. Powstanie tym samym obiekt w kształcie litery H. Będzie się cechował rozwiązaniami energooszczędnymi i przyjaznymi dla osób niepełnosprawnych. Zastosuje się m.in. oświetlenie ledowe oraz systemy oparte na czujnikach ruchu i wyłącznikach czasowych. Z myślą o osobach z dysfunkcjami,  zaprojektowano bezprogowe wejścia do sal i odpowiednio szerokie korytarze, tak aby osoby na wózkach mogły poruszać się po jatkach bez problemu. Poza tym, orientację wewnątrz budynku ułatwią chropowate nawierzchnie sygnalizujące strefy komunikacyjne i wejściowe. Zwiedzanie jatek ułatwią natomiast napisy w alfabecie Braille’a oraz aparaty odsłuchowe. Przy obiekcie powstanie także parking.

Adaptacja i rozbudowa jatek jest następnym, po muzeum i parku, zadaniem składającym się na projekt pn. Rewitalizacja Miasta Rawa Mazowiecka. Projekt ten dofinansowany jest ze środków UE. Całkowita wartość zadania dotyczącego jatek wynosi 4 mln 300 tys. zł. Prace prowadzi Przedsiębiorstwo Remontowo-Budowlane ZAWISZA.
 

  • autor: WRGPiIE
 

 

Z historii zabytkowych jatek

Starsi mieszkańcy Rawy pamiętają dawne jatki i prawidłowo wskazują na zabytkowy budynek przy ul. Mickiewicza 11. Niewielu jednak zna jego pierwotną funkcję i ponadstuletnią historię budynku. Jak wykazały wyniki kwerendy źródłowej, przeprowadzonej przez mgr Annę Michalską, obiekt powstał najprawdopodobniej w 1860 r. jako skład sprzętu przeciwpożarowego. Budynek na planie prostokąta składał się z trzech części: w środkowej, najwyższej, urządzono pomieszczenie na pompy, być może wjeżdżał tam też i konny wóz strażacki, natomiast skrzydła mieściły beczki z wodą. 

Nie wiadomo dokładnie kiedy zmieniono tę funkcję magazynowo - pożarniczą, wprowadzając do pomieszczeń kramy. Nie wiadomo również czy były to wyłącznie stragany rzeźnicze, tak jak na to wskazywałaby podstawowa, wywodząca się ze średniowiecza, rola jatek. Faktem jest natomiast, że do naszych czasów w budynku prowadzono działalność handlową, nie wykonywano jednak przy tym gruntownych remontów. Co więcej, ingerowano w układ pomieszczeń i wejść znajdujących się w fasadzie głównej budynku od ul. Mickiewicza. Pierwotnie było w niej osiem równomiernie rozmieszczonych otworów wejściowych, w drugiej połowie XX w. część z nich zlikwidowano, tworząc witryny sklepowe. Zniszczeniu uległa też część detali architektonicznych elewacji.
Informacja na podstawie kwerendy źródłowej sporządzonej przez Annę Michalską w 2016 r.

Chcąc przywrócić i zachować wartości historyczne jatek oraz zapobiec niekontrolowanym przebudowom, konserwator zabytków wpisał ten obiekt w 1967 r. do rejestru zabytków. Niemniej jednak aż do dzisiaj, w jatkach nie były prowadzone kompleksowe prace. Taka inwestycja będzie miała miejsce w tym i w następnym roku, w  ramach projektu pn. Rewitalizacja Miasta Rawa Mazowiecka. Co więcej, powierzchnia budynku ulegnie podwojeniu, dzięki zaplanowanej rozbudowie obiektu.  Jatki odzyskają swój klasycyzujący charakter i wzbogacą się o nową część, nawiązującą stylem i zastosowanymi materiałami do współczesnych trendów w architekturze.

Prośba

Jeśli ktoś z Państwa miałby w swoich zbiorach dawne zdjęcia jatek i chciałby się nimi podzielić, uprzejmie prosimy o kontakt z pracownikami naszego muzeum przy ul. Łowickiej 26, email: muzeumziemirawskiej@o2.pl , tel. 781 700 503.

Z góry dziękujemy :)

  • autor: WRGPiIE
 
  • Jatki w 1959 r., zbiory WUOZ w Łodzi
    Jatki w 1959 r., zbiory WUOZ w Łodzi
  • Jatki na planie miasta z 1910 r., Archiwum Państwowe w Łodzi
    Jatki na planie miasta z 1910 r., Archiwum Państwowe w Łodzi
  • Elewacja południowa - projekt, aut. Arkon Atelier
    Elewacja południowa - projekt, aut. Arkon Atelier

Tego lata ruszą prace przy zabytkowych jatkach miejskich.

W wyniku przetargu wyłoniony został wykonawca kolejnego zadania z projektu pn. Rewitalizacja Miasta Rawa Mazowiecka. Zadanie, które będzie realizowało Przedsiębiorstwo Remontowo-Budowlane ZAWISZA to „Adaptacja wraz z rozbudową zabytkowych jatek w celu nadania nowej funkcji społecznej, w tym kulturalnej.” Prace rozpoczną się jeszcze w te wakacje i potrwają do jesieni przyszłego roku.

Inwestycja ta jest już trzecią, realizowaną w ramach projektu pn. „Rewitalizacja Miasta Rawa Mazowiecka”, dofinansowanego ze środków UE. Przed kilkoma miesiącami zakończone zostało pierwsze zadanie związane z remontem Muzeum Ziemi Rawskiej, a trwająca rewaloryzacja zabytkowego parku to drugie przedsięwzięcie z projektu rewitalizacyjnego. Obecnie trwają prace projektowe dotyczące zagospodarowania przestrzeni centrum miasta, będącego ostatnią inwestycją tego dużego projektu.

Cel inwestycji
Budynek, wpisany do rejestru zabytków w 1967 r., zostanie poddany kompleksowym pracom remontowym i konserwatorskim, zostanie też rozbudowany. Po zakończeniu robót, jatki będą służyły rawskiemu muzeum do rozwoju jego statutowej działalności, będą też miejscem spotkań i działalności pasjonatów lokalnej tradycji i historii. Z bogatszej oferty muzeum skorzystają też uczniowie naszych i okolicznych szkół, dla których lekcje historii przybiorą mniej tradycyjną, a przez to ciekawszą formę. Wprowadzenie tej nowej, społecznej funkcji do zabytkowego obiektu wpłynie też z pewnością na budowanie rodzimej tożsamości i więzi między mieszkańcami, również tych międzypokoleniowych.
 

  • autor: WRGPiIE
 
  • Jatki w 1964 r., zbiory WUOZ
    Jatki w 1964 r., zbiory WUOZ
  • Jatki w w 2018 r., fot. Z. Urbański
    Jatki w w 2018 r., fot. Z. Urbański
  • Jatki w 2019 r., wizualizacja aut. Arkon Atelier
    Jatki w 2019 r., wizualizacja aut. Arkon Atelier

wEKfuSWHz8DLwAAAABJRU5ErkJgggA=

Jeszcze o rewitalizacji Miejskich Jatek.

Coraz bliżej rewitalizacja jatek miejskich w Rawie Mazowieckiej. Sprawdźcie jakie korzyści przyniesie rawianom remont i rozbudowa obiektu przy ul. Mickiewicza.
Jatki miejskie, niegdyś punkt rzeźniczy, niebawem centrum rozwoju lokalnej tradycji i historii oraz miejsce integracji rawian. W mieście lada moment rozpocznie się kolejny etap rewitalizacji.